آن «من» که «ما» و آن ما که «من» است. (هگل)
این نمونه بحث روشنگرانه را همگی خوب میشناسیم: آیا نظام «ما» نظامی جمهوری است در یک کشور مسلمان، یا نظامی اسلامی در جمهوری ایران؟ آیا این ضعف روشنفکران بوده است که تأثیری در فرهنگ عامه نداشتهاند یا ضعف عامه است که روشنفکران را نفهمیدهاند (و البته هنوز هم نمیفهمند)؟ آیا روشنفکر دینی مرد دینداری است که فکرش روشن شده است یا روشنفکری است که دین دارد؟ آیا ترجمه آثار از زبانهای بیگانه نوعی آفرینش ادبی است، یا مترجمان اشخاصی هستند که روی رکاب دیگران حال میکنند؟
- آقا ببخشید، آیا گورخر، الاغ سفیدی است که راهراه سیاه دارد، یا خر سیاهی است که راهراههای سفید دارد؟
- والا من اول باید ببینم بارت یا هایدگر چیزی در این باره گفتهاند یا نه!
علیرغم اینکه راه علاقهمندان به بحثهای بالا به ٤دیواری نمیافتد، باید توضیح دهم، مطلبی که در زیر میآید به «آنچه هست» میپردازد و ربطی به جدالهای فلسفی پستمدرن درباره گورخر ندارد. ادامه مطلب.
